Een karaktervolle betekenis

oe luisteren mensen naar preken, en welke rol spelen hun psychologische eigenschappen daarin? Deze vraag stond centraal in het onderzoek waarin ik 201 hoorders bevraagd heb op hun ervaringen tijdens en rond de preek. Deze kerkgangers waren lid van een ‘doorsnee’ gemeente van de Protestantse Kerk in Nederland, of van een meer behoudende PKN-gemeente die tot de Gereformeerde Bond gerekend kan worden.

Persoonlijkheid en godsbeeld

Het karakter van de hoorders was één van de aandachtspunten in het onderzoek. Karaktertrekken zoals extraversie/introversie (gerichtheid naar buiten resp. naar binnen), altruïsme (gerichtheid op de ander), consciëntieusheid (gewetensvolheid) en neuroticisme (de mate van emotionele stabiliteit) zijn onderzocht in relatie tot de betekenis die de preek voor mensen kreeg. Daarnaast is gekeken naar de persoonlijkheidsstructuur van hoorders. Dit is de kenmerkende manier van in-relatie-staan die iemand ontwikkeld heeft op grond van eerdere ervaringen, onder meer in interactie met de ouders en belangrijke anderen in de vroege jeugd. Identiteit, ten slotte, is eveneens onderzocht als onderdeel van de persoonlijkheid. Dit meest kernachtige element van het zelfverstaan van mensen kan op het spoor gekomen worden via het levensverhaal, door de vragen: ‘Wie ben je? Hoe ben je de persoon geworden die je nu bent?’

Lea is een leuke jonge vrouw van een jaar of dertig. Op het eerste gezicht is ze een vrolijk iemand, zegt ze: in voor gezelligheid, voor contact met mensen en plezier.